از فحول علماي اماميه و متبحرين فلاسفه اسلامي در قرن اخير، جامع علوم عقلي و نقلي، فقيه‌، اصولي، حكيم، متكلم، مفسر و اديب.

معظم له به سال 1302 خورشيدي در بيت علم و تقوي ديده به جهان گشود. بعد از رشد و نمو تحت سرپرستي والد معظمش آيت الله العظمي حاج شيخ عبدالكريم حايري ميبدي رضوان الله تعالي عليه موسس حوزه علميه قم شروع به تحصيل نمود. بعد از كسب مدارج مقدماتي و سطوح مباني عرفان ، علوم عقلي و نقلي را از محضر اساتيد بنامي همچون: آيات عظام بروجردي، حجت كوه كمري، سيد محمد تقي خوانساري، ميرزا مهدي آشتياني، سيد احمد خوانساري و امام خميني رضوان الله تعالي عليهم اجمعين فراگرفت.

 بعد از كسب اجازه اجتهاد حدود سالهاي 38 و 39 به عنوان نماينده آيت الله العظمي بروجردي به آمريكا اعزام گرديد و درشهر واشنگتن اقامت گزيد. علي دواني در اين باره مي‌نويسد:“ ... نماينده اعزامي آيت الله بروجردي به آمريكا دانشمند معظم آقاي حاج آقا مهدي حايري ...داراي احاطه و اطلاعات وسيع و به زبان انگليسي نيز خوب صحبت مي‌كند ... كار ايشان فعلا اداره جلسات سخنراني ديني و پاسخ به سؤالات زيادي است كه طبقات مختلف درباره مسائل مربوط به ديانت مقدسه اسلام از اطراف از ايشان مي‌كنند“.

علامه حائري از اين سفر كمال استفاده را نموده و مباني فلسفه غرب را تا مدارج عالي آن مي پيمايد. دوره ليسانس را در جرج تاون- فوق ليسانس را در هاروارد - دوره دكترا را در دو دانشگاه ميشيگان و تورنتو مي‌گذراند. دكتر مصطفي محقق داماد مي‌نويسد:“ ... دوره دكتراي ايشان جمعا نه سال به طول انجاميد و تحت نظارت هفت تن ازبرجسته ترين فيلسوفان مكتب تحليل منطقي به نوشتن رساله دكتراي خود اقدام كردند. عنوان اين رساله، علم حضوري[Knowledge By Presonce] بود كه تحليلي بديع و ممتاز از نظريه معرفت در فلسفه اسلامي به صورت و فرم منطق جديد محسوب مي‌شود“.

استاد فقيد دكتر حايري ميبدي در طول حيات علمي خود در دانشگاه‌هاي بزرگ علمي به تدريس و ايراد سخنراني وتربيت دانشجويان زبده پژوهشگر اهتمام ورزيده بودند. ازجمله:

1 - تدريس الهيات و فلسفه، درايه الحديث و شرح اصول كافي در "دانشگاه تهران" از سال 32 ،

2 - تدريس كفايه، اسفار و اشارات در مدرسه سپهسالار قديم،

 3- تدريس در مركز تحقيقات اديان جهاني "دانشگاه هاروارد" در سالهاي 1964 و 1965،

5- تدريس ادبيات فارسي [تاريخ بيهقي] در مقطع فوق ليسانس در "دانشگاه تورنتو كانادا" در سالهاي 1974 و1975 ميلادي،

 6- تدريس فلسفه و فقه اسلامي در "دانشگاه ميشيگان" سالهاي 1971 و 1972 ميلادي،

 7- تدريس در مؤسسه تحقيقاتي فلسفه قرون وسطي در "دانشگاه تورنتو"،

 8 - تدريس در "دانشگاه جرج تاون" به مدت دو سال به عنوان پروفسور فلسفه اخلاق در سالهاي 1979 و 1980 ميلادي ، 9 - تدريس فلسفه در "دانشگاه بيل نيويورك"،

10- تدريس فلسفه تحليلي در "دانشگاه آكسفوردانگلستان" ،

 11 - تدريس فلسفه تحليلي در انجمن حكمت و فلسفه،

 12 - تدريس فلسفه اشراق در "مونترال يونيورسيتي كانادا"،

 13 -تدريس فلسفه به شاگردان ويژه در منزل.

برخي از آثار منتشر شده آيت الله دكتر مهدي حايري ميبدي عبارت است از:

 1- علم كلي (فلسفه ما بعدالطبيعه)

2 - كاوشهاي عقل نظري (فلسفه مبادي تحقيقي)،

3 - هرم هستي (رساله هستي شناسي و زير ساخت انديشه فلسفي ايشان) ،

4- آگاهي و گواهي(ترجمه و شرح انتقادي تصور و تصديق صدر المتالهين)،

 5 - كاوشهاي عقلي عملي (فلسفه اخلاق)،

6 - تقريرات اصول آيت الله العظمي بروجردي ،

7 - حكمت و حكومت (فلسفه سياسي) ،

8- متافيزيك (مجموعه مقالات)،

9 - آفاق فلسفه (مجموعه گفتگوها)و غيره.

 آيت الله دكتر مهدي حايري ميبدي آن استاد يگانه كرسي فلسفه و اخلاق، بعد از 76 سال عمر گرانبها، در 17/4/1378 به رحمت ايزدي پيوست.

منابع

-تذكره مشاهير ميبد، نسخه خطي، محمد كارگر شوركي

-زندگاني آيت الله بروجردي ، ص 176 و 177 ، چ اول قم - 1340 ه . ش.

-روزنامه اطلاعات ، مورخه 78/4/19

پیوندها

http://www.fas.harvard.edu/~iohp/hairi-yazdi.html